Bahçenizde yaprakların altını kaldırdığınızda küçük yeşil noktalar mı görüyorsunuz? Fideleriniz sabah kalktığınızda kemirilmiş mi? İlk refleks çoğu zaman markete koşup bir sprey almak oluyor. Oysa mutfağınızdaki tarçın, sarımsak ve saksıdaki nane, bu işin büyük kısmını halledebilir. Kendi hazırladığınız organik bitki çayı, kimyasal kalıntı bırakmadan hem zararlıyı caydırır hem de bitkinin direncini destekler. Aşağıda, "peki bunu ben nasıl yaparım?" sorusunun adım adım cevabı var.
İkisinin arasında bir yerde durur. Bir bitkinin yaprağını, kabuğunu ya da tohumunu suda demleyerek içindeki uçucu yağları, tanenleri ve mineralleri suya geçirirsiniz. Bu sıvı yaprağa püskürtüldüğünde iki iş yapar: kokusuyla böceği rahatsız edip uzaklaştırır, bazı durumlarda da böceğin nefes deliklerini ya da yumuşak vücudunu tahriş eder.
Peki her zararlıyı öldürür mü? Hayır, öldürmez. Beklentiyi doğru kurmak önemli. Bitki çayları çoğunlukla caydırıcıdır. Popülasyon henüz küçükken devreye girerseniz sonuç alırsınız; yaprak bitleri dalı sarmışsa önce elle ya da basınçlı suyla yükü azaltmanız gerekir. Zararlı türlerini tanımak ve erken fark etmek konusunda bahçedeki zararlılardan korunma yöntemlerini anlatan bölümdeki genel kontrol alışkanlıkları burada da geçerli.
Elinizde ne varsa onu kaynatmak yerine hedefe göre seçmek işi kolaylaştırır.
| Malzeme | İşe yaradığı durum | Hazırlık |
|---|---|---|
| Nep (kedi otu) | Karınca, sivrisinek, bazı yaprak böcekleri | Bir avuç taze yaprak, 1 L kaynar su, 30 dk demleme |
| Tarçın (toz veya çubuk) | Fide çürüklüğü, toprak yüzeyindeki küf, sinekçikler | 1 tatlı kaşığı toz, 1 L su, kaynatıp süzme |
| Sarımsak | Yaprak biti, akar, tırtıl | 4-5 diş ezilir, 1 L soğuk suda 1 gece bekler |
| Nane / biberiye | Karınca yolları, beyazsinek caydırma | Bir tutam yaprak, kaynar suda demleme |
| Soğan kabuğu | Genel caydırıcı, hafif mantar baskılama | Bir avuç kabuk, 1 L su, 20 dk kaynatma |
| At kuyruğu otu | Külleme ve pas eğilimli bitkilerde önleyici | Kurusu 20 dk kaynatılır, 1:5 seyreltilir |
Şart değil ama faydalı. Yaprak yüzeyi mumsudur, saf su üzerinde damla halinde durur. Bir litre çaya yarım çay kaşığı sıvı arap sabunu eklerseniz sıvı yaprağa yayılır ve yapışır. Deterjan, bulaşık jeli veya çamaşır suyu kullanmayın; bunlar yaprak dokusunu yakar. Sabunu püskürtmeden hemen önce ekleyin, çünkü uzun beklediğinde köpük ayrışır.
Sabah mı akşam mı? Güneş tepedeyken asla. Islak yaprak üzerinde güneş, yanık lekelerine yol açar. En doğrusu güneş battıktan sonra ya da sabahın ilk saatleridir. Ayrıca akşam uygulaması, gündüz çalışan arı ve uğur böceği gibi faydalıları da korur.
Taze demlenmiş çay buzdolabında 3-4 gün dayanır; koktuğunda dökün. Fermente sıvılar daha uzun durur ama mutlaka seyreltilir. Doz konusunda cömert davranmak işe yaramaz: yoğun sarımsak veya acı biber suyu genç fideleri yakar, tarçının fazlası tohum çimlenmesini yavaşlatabilir. "Az ve sık" kuralı burada geçerlidir.
Sürekli aynı zararlı geri geliyorsa sorun ilaçta değil, ortamdadır. Aşırı sulanan ve havalanmayan toprak sinekçikleri çağırır; fazla azotlu besleme yaprakları yumuşatıp yaprak bitleri için davetiye çı