Çilek, toprakla doğrudan buluşmak zorunda olmayan ender meyvelerden biri. Kökleri yüzeye yakın çalışır, yer kaplaması azdır ve doğru kapta yetiştirildiğinde bahçe toprağında olduğundan daha temiz, daha kolay toplanan ürün verir. İşte bu yüzden çilek turlaması, yani bitkileri geniş ve sığ turlar (tekne tipi geniş kaplar) ile tepsilerde sıralı biçimde yetiştirme yöntemi, hem küçük bahçelerde hem de balkonlarda en verimli çözümlerden biri. Aşağıda, kendi başınıza uygulamak istediğinizde aklınıza gelecek soruları sırayla ele alıyoruz.
Bahçemde yerim var, yine de kaba dikmeli miyim? Çoğu durumda evet. Çünkü çilek toprakta yattığında meyveler nemli yüzeye değer, çürüme ve gri küf hızla yayılır. Turlarda bitki yerden 20-40 cm yükselir, meyveler kabın kenarından sarkar ve havalanır.
Turla ve tepsi düzeninin somut kazançları:
Tepsi tam olarak ne işe yarıyor? Tepsi, turların altına yerleştirilen ve fazla suyu tutan sığ tabladır. Hem zemini korur hem de sıcak günlerde alttan nemlenme sağlar. Balkonda çalışıyorsanız tepsi neredeyse zorunlu; balkon bahçesi kurarken en çok şikâyet edilen "aşağı damlayan su" sorununu doğrudan çözer.
Kap ne kadar derin olmalı? Çilek kökleri genelde ilk 20 cm'de yoğunlaşır. Bu yüzden 20-25 cm derinlik yeterli, ama genişlik önemli: 60 cm uzunluğunda bir turlaya rahatlıkla 3 bitki sığar. Derin ve dar saksılar yerine geniş ve sığ kaplar tercih edin.
Drenaj için ne yapmalı? Kabın tabanında en az 5-6 delik olmalı. Deliklerin üzerine ince çakıl değil, elyaf ya da kırık saksı parçası koyun; çakıl katmanı çoğu zaman suyun tahliyesini hızlandırmaz, aksine üstteki harcı fazla nemli tutar.
Harç karışımı nasıl olmalı? Bahçe toprağı tek başına kaplarda sıkışır. Bahçe toprağı seçimi ve hazırlama konusunda öğrendiklerinizi buraya uyarlayın:
Çilek hafif asidik toprağı sever; kireçli, ağır killi harçlardan kaçının.
Fideyi ne kadar gömmeliyim? En kritik nokta bu. Çileğin gövde ile kök arasındaki kalın kısmına taç denir. Taç toprağın altında kalırsa çürür, çok yukarıda kalırsa kökler kurur. Doğru seviye: tacın alt yarısı toprakla temas eder, üst yarısı görünür durumda kalır.
Aralık ne olmalı? Bitkiler arası 20-25 cm, kap kenarına 8-10 cm mesafe bırakın. Sık dikim ilk yıl bol yaprak, ikinci yıl küçük meyve demektir.
Hangi çeşidi seçeyim? İki ana grup var:
Kolları (stolon) ne yapacağım? İlk yıl, meyveye giden enerjiyi korumak için kolları dipten kesin. İkinci yıldan itibaren en güçlü 2-3 kolu küçük saksılara yönlendirip köklendirebilir, böylece koleksiyonunuzu bedava büyütebilirsiniz. Çilek bitkileri 3 yıl sonra verimini kaybeder; bu yöntem doğal bir yenileme döngüsü