Çay posası, patates kabuğu, kuru yapraklar... Her hafta çöpe attığınız bu malzemeler aslında bahçenizin en pahalı ihtiyacını, yani kaliteli organik gübreyi karşılayabilir. Kompost hazırlama ev bahçesi sahipleri için hem bütçeyi rahatlatan hem de toprağın canlılığını gerçekten artıran bir alışkanlık. Peki nereden başlanır, ne kadar sürer, kokar mı? Aşağıda bu soruların hepsini sırayla ele alıyoruz.
Kompost, organik atıkların bakteri, mantar ve solucanlar tarafından parçalanmasıyla ortaya çıkan koyu renkli, ufalanabilen, orman toprağı kokan bir malzemedir. Hazır gübreler bitkiye doğrudan besin verir; kompost ise önce toprağın kendisini düzeltir. Suyu tutar, havalanmayı artırır, faydalı mikroorganizmalara yuva olur.
Yani gübre yerine geçer mi? Kısmen. Azot, fosfor, potasyum oranları hazır ürünler kadar yüksek değildir ama sürekli ve dengeli salınır. Bahçe gübresi ve bitki beslemesi konusunda okuduklarınızı kompostla birleştirirseniz en iyi sonucu alırsınız: kompost temeli kurar, gerektiğinde ek besleme takviye yapar.
Kompostun mantığı basit bir dengeye dayanır: yeşil malzeme (azot kaynağı, nemli) ve kahverengi malzeme (karbon kaynağı, kuru). Kabaca hacim olarak 1 ölçü yeşile 2-3 ölçü kahverengi hedefleyin.
Narenciye kabuğu ve soğan atılır mı? Az miktarda sorun çıkarmaz, ancak asidik yapıları solucanları rahatsız ettiği için solucan kompostu yapıyorsanız sınırlı tutun.
Olur. Yöntem seçimi elinizdeki alana bağlı.
En kolay yol. Toprakla temas eden, yaklaşık 1x1 metre bir alan yeterli. En alta kalın dallar koyarak hava kanalı oluşturun, sonra yeşil-kahverengi katmanları sırayla yığın. Doğrudan toprağa oturması, solucanların kendiliğinden gelmesini sağlar.
60-100 litrelik plastik bir bidonun yanlarına ve altına delikler açın. Küçük bahçeler ve teraslar için düzenli görünen bir çözüm. Haftada bir yuvarlayarak veya karıştırarak havalandırın.
Balkon bahçesi kuranların favorisi. Üst üste geçen kasalarda kırmızı kaliforniya solucanları mutfak atığını çok hızlı işler, koku yapmaz, az yer kaplar. Balkonda tek bir küçük kasa bile saksılarınızın yıllık ihtiyacını karşılayabilir.
Kompostun dört ihtiyacı var: karbon, azot, hava ve nem. Bunlardan biri eksikse süreç yavaşlar ya da bozulur.
Hazır olduğunu nasıl anlarım? Koyu kahverengi-siyah, ufalanan, içine attığınız malzemeler tanınmaz hâlde ve toprak kokulu olmalı. Isınma durmuşsa ve elinizde ıslak kek gibi durmuyorsa olgunlaşmıştır.
| Belirti | Sebep | Çözüm |
|---|---|---|
| Ekşi, kanalizasyon kokusu | Fazla nem ve oksijensizlik | Kuru karton/yaprak ekleyip iyice karıştırın |
| Amonyak kokusu | Aşırı yeşil malzeme | Karbon oranını artırın |
| Hiçbir şey olmuyor | Kuruluk veya azot eksikliği | Su verin, çim kırpıntısı/telve ekleyin |
| Sinek kaynıyor | Açıkta kalan mutfak atığı | Atıkların üstünü toprak veya kuru malzemeyle örtün |
Kompost saf hâlde saksı toprağı yerine kullanılmaz; besin yoğunluğu fazla ve su tutumu farklıdır. Doğru yaklaşım karışım yapmaktır: