Bahçeyi tasarlamak, aslında ona bir bitki almadan çok önce başlar. Elinizde ister on metrekarelik bir arka avlu olsun ister yüz metrekarelik bir arsa, aynı sorularla karşılaşırsınız: Nereye ne dikeceğim? Yürüyeceğim yol nerede olacak? Beş yıl sonra bu alan nasıl görünecek? Aşağıdaki bölümlerde, kendi başına uygulamak isteyen birinin kafasındaki bu soruları sırayla ele alıyoruz.
İlk adım çizim mi, alışveriş mi? Ne biri ne diğeri. İlk adım gözlem. Bir bahçeyi tanımadan tasarlamak, evin planını görmeden mobilya almaya benzer. En az birkaç gün, mümkünse farklı saatlerde alanı izleyin.
Neye bakacağım? Şu dört şeye:
Ölçü almak şart mı? Evet, ve bu göründüğünden kolay. Bir şerit metre ile alanın kenarlarını, evin kapı ve pencere yerlerini, taşınamayacak öğeleri (ağaç, çukur, elektrik direği, su musluğu) kâğıda geçirin. Kareli kâğıda kabaca ölçekli bir taslak çizmek, sonradan yapacağınız onlarca hatayı önler. Bu taslak üzerine ince kâğıt koyup farklı düzen denemeleri yapabilirsiniz; silgiyle düzeltmek, dikilmiş bir çalıyı sökmekten çok daha ucuz.
Estetik tamamen kişisel değil mi? Zevk kişisel, ama gözün hoşuna giden düzenin birkaç ortak kuralı var. Bunları bilmek, "bir şey eksik ama ne olduğunu bulamıyorum" hissini ortadan kaldırır.
Her bahçenin bakışı toplayan bir noktası olmalı: bir ağaç, bir oturma köşesi, büyük bir saksı, bir su kabı. Odak yoksa göz alanda gezinir ve dağınıklık hissi doğar. Küçük bahçelerde tek odak yeter; büyük bahçelerde her "oda" için ayrı bir odak düşünülür.
Aynı bitkiyi ya da aynı rengi belirli aralıklarla tekrarlamak, birbirinden bağımsız parçaları tek bir kompozisyon haline getirir. Yeni başlayanların en sık hatası, her bitkiden bir tane almaktır; sonuç koleksiyon olur, bahçe olmaz. Tek yerine üçlü, beşli gruplar halinde dikin.
Bitkinin bugünkü değil, olgunlaştığındaki boyu önemlidir. Etiketteki nihai yükseklik ve genişlik değerlerini ciddiye alın. Dar bir alana geniş taçlı bir ağaç koymak, birkaç yıl sonra hem bahçeyi hem komşuluğu zorlar.
Arkada yüksek, ortada orta boy, önde alçak bitki. Bu basit sıralama, ekim yataklarına derinlik kazandırır ve her bitkinin görünmesini sağlar.
Bahçeyi tek parça mı bırakmalı? Genellikle hayır. Alanı işlevine göre bölgelere ayırmak, hem kullanımı hem bakımı kolaylaştırır. Tipik bölgeler:
Yolları ne zaman planlamalıyım? Bitkilerden önce. İnsanlar en kısa yoldan yürür; tasarımınız bunu görmezden gelirse çimin üzerinde patika oluşur. Ana yolu iki kişinin yan yana geçebileceği genişlikte (yaklaşık 100-120 cm), ikincil yolları tek kişilik (60-75 cm) düşünün. Ekim yataklarının genişliği de önemli: iki taraftan ulaşılabilen bir yatak 120 cm'yi, tek taraftan ulaşılan bir yatak 70 cm'yi geçmesin ki toprağa basmadan çalışabilesiniz.
En sık yapılan hata hangisi? Kendi zamanını abartmak. Tasarım güzel olsa bile bakım yükü hayatınıza sığmıyorsa bahçe iki sezon içinde dağılır. Planı yaparken şunları hesaba katın: